Việt vị là một trong những luật gây tranh cãi và quyết định kết cục trận đấu. Hiểu chính xác luật việt vị theo quy định mới nhất của FIFA/IFAB 2025 giúp người hâm mộ, HLV và cầu thủ nắm rõ khi nào một tình huống bị thổi phạt hoặc được công nhận. Trong bài viết này, azbongda.net giải thích ngắn gọn, cập nhật và dễ hiểu về việt vị, ví dụ lịch sử và vai trò của công nghệ VAR cùng hệ thống bắt việt vị bán tự động.
Tranh cãi quanh việc xác định cầu thủ việt vị và ảnh hưởng lên kết quả trận đấu
Định nghĩa việt vị theo Luật 11 (FIFA/IFAB 2025)
Luật 11 (Laws of the Game 2025/2026) ghi rõ:
- Đứng ở vị trí việt vị không đồng nghĩa với phạm lỗi. Một cầu thủ chỉ bị thổi phạt nếu vừa “đứng ở vị trí việt vị” và “tham gia vào tình huống”.
- Một cầu thủ được coi là ở vị trí việt vị khi:
- Bất kỳ phần đầu, thân hoặc chân của cầu thủ ở phần sân đối phương, và
- Bất kỳ phần đầu, thân hoặc chân đó gần đường biên ngang khung thành đối phương hơn cả bóng và gần khung thành hơn hai cầu thủ đối phương (thường là hậu vệ cuối và thủ môn).
- Tay và cánh tay không được tính khi xác định vị trí việt vị (kể cả thủ môn).
Khi nào bị thổi phạt việt vị?
Trọng tài sẽ xác định việt vị dựa trên việc cầu thủ “tham gia vào tình huống” theo ba hành vi chính:
- Can thiệp vào tình huống bóng (Interfering with play):
- Cầu thủ chạm hoặc tác động trực tiếp lên quả bóng do đồng đội chuyền.
- Ví dụ: tiền đạo đứng gần khung thành nhận bóng và ghi bàn — nếu trước đó anh ở vị trí việt vị thì bàn thắng bị từ chối.
Lautaro Martinez bị từ chối bàn thắng vì việt vị gây tranh cãi tại World Cup 2022
Can thiệp vào đối phương (Interfering with an opponent):
- Ngăn cản tầm nhìn hoặc di chuyển rõ rệt của hậu vệ/thủ môn.
- Tranh chấp, cản trở đối phương theo cách làm giảm khả năng chơi bóng của họ.
- Ví dụ: Denzel Dumfries che tầm nhìn thủ môn khiến Xavi Simons không được công nhận bàn thắng.
Giành lợi thế từ vị trí việt vị (Gaining an advantage):
- Tham gia tình huống khi bóng bật ra từ cột dọc, xà ngang hoặc từ đối phương.
- Nhận bóng sau khi đối phương cố tình phá bóng nhưng bóng đến vị trí việt vị.
Trường hợp không bị thổi phạt
- Nhận bóng trực tiếp từ quả ném biên, đá phạt góc hoặc phát bóng lên (goal kick): trong những tình huống này, việt vị không được áp dụng vì tình huống được coi là bắt đầu lại.
- Nhận bóng từ đường chuyền “cố ý” của đối phương: nếu hậu vệ đối phương cố tình chuyền sai và bóng đến cầu thủ ở vị trí việt vị, tình huống có thể không bị thổi phạt — nhưng quy định về “cố ý” rất chặt, VAR can thiệp nếu cần.
Tình huống Xavi Simons không được công nhận bàn thắng do Denzel Dumfries che tầm nhìn thủ môn tại EURO 2024
Ví dụ lịch sử gây tranh cãi
- Van Nistelrooy (Hà Lan) tại EURO 2008: bàn thắng vẫn được công nhận dù xuất phát từ vị trí nhạy cảm vì hậu vệ Christian Panucci sau va chạm nằm ngoài đường biên ngang, được coi là “rời sân” hợp lệ — dẫn tới tranh luận lớn về cách áp dụng luật.
Ruud Van Nistelrooy trong tình huống gây tranh cãi tại EURO 2008
Những ví dụ này cho thấy luật việt vị dù rõ ràng về mặt chữ nghĩa vẫn có khoảng “điền” do diễn giải tình huống thực tế — điều khiến trọng tài và VAR phải cân nhắc kỹ.
VAR và công nghệ bắt việt vị bán tự động
- VAR hiện sử dụng mô phỏng 3D và đường vạch ảo để so sánh vị trí cầu thủ so với đối phương và bóng, chính xác đến từng milimet.
- Hệ thống bán tự động (semi-automated offside technology) bổ trợ VAR, giảm thời gian xem lại và tăng độ chính xác cho các quyết định việt vị quan trọng (đã dùng World Cup 2022, EURO 2024).
Công nghệ bán tự động và VAR hỗ trợ xác định việt vị chính xác hơn ở các giải lớn
Tuy vậy, công nghệ không thể loại bỏ toàn bộ tranh cãi vì yếu tố “tham gia vào tình huống” vẫn cần đánh giá con người (trọng tài VAR) dựa trên video.
FAQ nhanh về việt vị
Cầu thủ đứng ở phần sân nhà có bị việt vị không?
- Không. Một trong hai điều kiện tiên quyết là cầu thủ phải ở phần sân đối phương.
Quả phạt góc, phạt gián tiếp có việt vị không?
- Không. Các tình huống bắt đầu lại này miễn việt vị.
VAR xác định việt vị như thế nào?
- VAR kết hợp dữ liệu 3D, đường vạch ảo giữa cầu thủ tấn công và hậu vệ cuối cùng để ra quyết định chuẩn xác.
Kết luận
Việt vị là một luật nền tảng nhưng nhiều lớp nghĩa, yêu cầu cả yếu tố vị trí chính xác lẫn hành vi tham gia tình huống. VAR và công nghệ bán tự động đã nâng cao độ chính xác, nhưng tranh cãi vẫn xuất hiện khi diễn giải “can thiệp vào tình huống” hoặc “giành lợi thế”. Hiểu đúng luật việt vị giúp người xem phân biệt rõ khi nào một bàn thắng hợp lệ hay bị từ chối — và giảm bớt tranh luận cảm tính trên mạng xã hội. Bạn nghĩ sao về vai trò của công nghệ trong các quyết định việt vị quan trọng? Hãy chia sẻ ý kiến!
Tài liệu tham khảo: IFAB – Laws of the Game 2025/2026; FIFA; VAR và báo cáo kỹ thuật World Cup/EURO.
