Trong trận đấu, ai mới là người có quyền chính thức ra quyết định chiến thuật? Câu hỏi “Ai quyết định chiến thuật trên sân” xuất hiện nhiều khi thấy ban ghế kỹ thuật đông đúc gồm HLV trưởng, Giám đốc Kỹ thuật (GĐKT) và hàng loạt trợ lý. Theo IFAB/FIFA 2024–2025, quy định rõ ràng: chỉ người được đăng ký là “team official” trong khu kỹ thuật — thường là HLV trưởng — mới được phép đưa chỉ dẫn chiến thuật trực tiếp từ khu kỹ thuật trong thời gian thi đấu.
Cơ cấu ban huấn luyện và vai trò chính
- HLV trưởng (Head Coach/Manager): người chịu trách nhiệm chuyên môn trực tiếp với đội một, quyết định đội hình, thay người, điều chỉnh chiến thuật và là đại diện chính thức ra chỉ đạo từ khu kỹ thuật trong trận.
- Giám đốc Kỹ thuật (Technical Director): chịu trách nhiệm chiến lược dài hạn của CLB/liên đoàn, giám sát công tác huấn luyện, phát triển cầu thủ và hoạch định lộ trình. GĐKT có ảnh hưởng lớn về chính sách và triết lý nhưng không được quyền trực tiếp chỉ đạo trong trận đấu trừ khi được đăng ký là team official.
- Trợ lý HLV (Assistant Coach): hỗ trợ HLV trưởng trong khâu huấn luyện, quan sát trận đấu, đưa báo cáo và đề xuất phương án. Tuy trợ lý có thể đưa ý kiến, quyết định cuối cùng về thay người/chiến thuật vẫn thuộc HLV trưởng hoặc người được ủy quyền hợp lệ.
Ban huấn luyện trên băng ghế kỹ thuật: HLV trưởng, GĐKT và trợ lý quan sát trận đấu từ khu kỹ thuật
Quy định IFAB/FIFA 2024–2025: điểm then chốt
Theo Luật 1 – The Field of Play (Technical Area) của IFAB 2024/2025:
- “Only one person at a time is authorised to convey tactical instructions from the technical area.” — tức là, tại mỗi thời điểm chỉ một người được phép đưa chỉ đạo chiến thuật từ khu kỹ thuật.
- Người đưa chỉ đạo phải là thành viên đã được đăng ký trong danh sách thi đấu (team official) và hành xử theo quy tắc kỹ thuật.
- Nếu vi phạm, trọng tài có thể cảnh cáo (thẻ vàng) hoặc truất quyền chỉ đạo (thẻ đỏ) theo Luật 12 – Misconduct by team officials.
Như vậy, về mặt pháp lý thi đấu, chỉ cá nhân được đăng ký mới có quyền chỉ đạo chính thức. GĐKT và các thành viên khác phải tuân thủ mệnh lệnh của người được ủy quyền trên sân hoặc xuất hiện ở khu kỹ thuật với tư cách hợp lệ.
Trong trận đấu: ai thật sự ra lệnh?
- HLV trưởng là người duy nhất có quyền chính thức truyền đạt chiến thuật từ khu kỹ thuật. Ông/bà chịu trách nhiệm cuối cùng về đội hình, thay người và chỉ đạo chiến thuật.
- Trợ lý có thể trao đổi, đề xuất và thực hiện chỉ đạo khi được HLV ủy quyền hoặc khi HLV không có mặt (bị truất quyền, bệnh, không được đăng ký). Việc ủy quyền phải tuân thủ quy định đăng ký từ ban tổ chức.
- GĐKT có thể quan sát từ khán đài hoặc văn phòng kỹ thuật, trao đổi qua bộ đàm với ban huấn luyện nếu được phép nội bộ; tuy nhiên IFAB cấm can thiệp trực tiếp từ khu khán đài, trừ khi người đó nằm trong danh sách team official và ở trong khu kỹ thuật.
HLV trưởng là người quyết định chiến thuật và chỉ đạo cầu thủ trực tiếp trên sân, theo quy định IFAB
Ví dụ thực tế làm rõ quy định
Champions League 2010/11: HLV Jose Mourinho (Real Madrid) bị cấm chỉ đạo 2 trận do những hành vi chống chỉ định liên quan đến việc yêu cầu cầu thủ nhận thẻ để tránh thẻ nặng hơn. Trong thời gian ông bị cấm, trợ lý Aitor Karanka đã dẫn dắt đội trong trận thắng 4-0 ngày 9/12/2010, thay mặt HLV trưởng theo quyết định của CLB và BTC giải.
Trợ lý Karanka dẫn dắt Real khi Mourinho bị kỷ luật, minh họa việc trợ lý thay thế HLV trưởng trong trận đấuEURO 2024: trường hợp Giám đốc Kỹ thuật ngồi trên khán đài trao đổi qua bộ đàm với ban huấn luyện (ví dụ Rudi Völler) cho thấy tầm ảnh hưởng chiến lược, nhưng nếu ông không nằm trong danh sách team official thì không được phép trực tiếp ra lệnh cho cầu thủ theo quy định IFAB.
Những ví dụ này nhấn mạnh: GĐKT có thể ảnh hưởng mạnh về chiến lược và triết lý, nhưng quyền chỉ đạo trong thời gian thi đấu luôn thuộc về người được phép và đăng ký hợp lệ.
Hiểu lầm phổ biến
- “GĐKT có quyền chỉ đạo trong trận?” — Không, trừ khi được đăng ký là team official và ở trong khu kỹ thuật.
- “Trợ lý có thể tự thay người?” — Chỉ khi HLV ủy quyền hoặc HLV không có mặt (bị truất quyền hoặc không được đăng ký).
- “Nếu HLV bị đuổi, ai ra lệnh?” — Người được ủy quyền hợp lệ trong danh sách sẽ thay HLV; nếu không, đội theo quy định nội bộ và BTC giải.
HLV trưởng vẫn là nhân vật quyết định cuối cùng về chiến thuật; GĐKT định hướng dài hạn, trợ lý hỗ trợ chuyên môn
Kết luận
Tóm lại, theo IFAB/FIFA 2024–2025: quyền ra quyết định chiến thuật trên sân thuộc về người được đăng ký là team official tại khu kỹ thuật — thường là HLV trưởng. GĐKT và trợ lý đóng vai trò hỗ trợ, định hướng dài hạn và tư vấn chuyên môn, nhưng không có quyền chỉ đạo chính thức trong trận trừ khi được đăng ký hợp lệ. Bạn nghĩ sao về sự phân công quyền hạn này trong bóng đá hiện đại? Hãy để lại bình luận.
